Wijhezicht 2017 - 1817.

Terug naar home17 oktober 2017

Het pand Wijhezicht in Wijhe kent een rijke geschiedenis van leren, ontwikkelen, vormen en groeien. Wat men anno 2017 in dit pand kan ervaren en ondergaan laat zich als volgt verklaren. "CISN Fieldlab, Ontwikkeling & Co-creatie, Q-fit advies, Interventieprogamma, Project Enabin, Quality of Life Centre & Expo. De participatiemaatschappij. Samen leren, samen werken en samen leven.... In Wijhezicht gebeurt het allemaal.."

Aldus de glossy Wijhezicht Magazine van oktober 2015. Het kan eenvoudiger. "Hier gaat het gewooon om wie je bent en wat je laat zien". "De juiste persoon op de juiste plek". Alles bedoeld als "stap voorwaarts voor ambitieuze jongeren in Wijhezicht". Ah, gelukkig. Nu herken ik het weer. Waar heb ik dit eerder gelezen? Hiervoor moeten we 200 jaar terug in de geschiedenis. 

In 1801 kreeg het toenmalige Wijhezicht een vrouwelijke bewoonster die luisterde naar de naam Anna Maria Moens. Moens? Jazeker. Verwar haar niet met de blinde dichteres Petronella Moens. De beide dames waren slechts heel in de verte familie van elkaar. Anna Maria dus, afkomstig uit Hoorn. Wat kwam zij in Wijhezicht doen? Volgens haar eigen verklaring had zij "een instituut van opvoeding voor eenige weinige kinderen opgerigt". Zij hield ze in haar huis "als kostgangers, die zij als vriendin enig onderrigt gaf in hetgeen tot een goede opvoeding behoorde".

Ze had moeite om erkenning als kostschool te krijgen. Omdat ze niet bevoegd was voor het geven van onderwijs, heeft "De Commissaris-Generaal voor het Onderwijs en voor de Kunsten en Wetenschapppen" voor haar een uitzondering gemaakt en werd haar "patent" toch toegewezen "wegens hare bijzondere verdiensten in het vak van Onderwijs en Opvoeding gedurende vele jaren aan den dag gelegd". 

Het was een partikuliere school met leerlingen uit de betere milieus. Zij zal haar leerlingen zeker godsdienstig en zedelijk hebben willen vormen. Daarnaast zal ze de beginselen van het lezen, het schrijven, de taal, het rekenen en sommigen ook het Duits en het Engels en misschien zelfs Frans hebben bijgebracht.

Anna Maria was trouwens, net als de eerdergenoemde blinde naamgenote, een verdienstelijk dichteres. Ze kende de Zwolsche dichter Rhijnvis Feith en heeft met hem samengewerkt bij de voorbereidingen om een aantal Gezangen toe te voegen aan het toemalige liedboek voor de Hervormde Kerk, waarin tot die tijd uitsluitend Psalmen waren opgenomen. Ook van Anna Maria zelf is toen één lied opgenomen, gezang 183. In de bundel van 1938 werd dit gezang 226. Maar dit terzijde.

Ze heeft in ons dorp gewoond van 1801 tot 1817. 

Ze is dus ook getuige geweest van de invasie (november/december 1813) van de kozakken uit Bashkortostan die Nederland  hebben geholpen bij de bevrijding van de Franse overheersing. Over dit laatste is in het Wijhes Museum een tentoonstelling ingericht. Dit is een zeer informatieve expositie, ook uitermate geschikt voor de huidige gebruikers van Wijhezicht.

Anna Maria Moens heeft in 1817, precies 200 jaar geleden, Wijhe verlaten om in de gemeente Ede, in Huize Kernheim, haar onderwijsactiviteiten voort te zetten.

 Door Freerk Kunst - Historische Vereniging Wijhe

Wijhezicht 2017 - 1817.